werkboek 11 - Kom aan je trekken in de GGZ

Dit werkboek tracht een overzicht te bieden van voorzieningen in de geestelijke gezondheidszorg, inclusief de diensten en programma’s die beschikbaar zijn bij verschillende instellingen. In dit werkboek staat informatie om deelnemers te helpen beoordelen in welke programma’s ze zouden willen participeren om hun eigen herstel te bevorderen. Ook wordt ingegaan op moeilijkheden die je in de behandeling kan tegenkomen, bijvoorbeeld bij een meningsverschil met je hulpverleners.

PS: bij GGZ Leiden is dit werkboek 11, bij andere GGZ-instellingen kan dit werkboek 10 zijn. Soms wordt elders nog een module 'Gezond Leven' aangeboden, die wij op dit moment aanbieden in de vorm van de training Health4u.

Online bronnen:

• Het GGz-Informatiepunt Leiden en omstreken is een laagdrempelig, herkenbaar en centraal gelegen informatiepunt en het functioneert onafhankelijk van hulpverleners en instellingen in de zorg: ggz-informatiepunt.nl
  
• De patiëntenvertrouwenspersoon (pvp) verleent ggz-cliënten advies en bijstand bij de handhaving van hun rechten. De pvp stelt zich op aan de kant van de cliënt. Meer info: www.pvp.nl.
  

Filmpje: wat betekent herstel voor jou?

Deze korte film is gemaakt voor GGZ Duin- en Bollenstreek.
Het doel van de film was te laten zien hoe mensen met een psychiatrische aandoening tegen herstel aankijken. Dit vertelden zij voor de camera in verband met de week van de psychiatrie die in 2009 het motto "een ervaring rijker" meekreeg.

Werkboek 10 - Arbeid

Werkboek 10 is door onze eigen traject-begeleiders geschreven en gaat over werk en alles wat er voor nodig is om werk te vinden en te behouden. Het is een werkboek wat nog geen deel uitmaakte van het Amerikaanse IMR programma. Het hebben van werk is voor ieder mens van verschillende betekenis. Zo kan werk van belang zijn om structuur en zingeving aan je leven te geven, het levert nieuwe contacten op en kan meer het gevoel geven 'erbij te horen'. Dit werkboek kan een hulpmiddel zijn om (nieuwe) doelen in die richting vast te stellen. Dit kan zowel gaan om vrijwilligerswerk als betaald werk. Voor veel van onze cursisten vergroot het hebben van werk het zelfvertrouwen en draagt het in hoge mate bij aan herstel.

Online bronnen:

• Vrijwilligerswerk in regio Leiden via www.i-doe.nl, ook te volgen via twitter: @iDOE_Leiden.
• Sociale kaart op gebied van activering en arbeid: jekuntmeer.nl
• Gek op werk, stichting die zich richt op reïntegratie van mensen met een psychiatrische achtergrond: gekopwerk.nl
• Mensen met een lichamelijke, psychische of verstandelijke beperking kunnen aan het werk via de WSW (Wet Sociale Werkvoorziening). DZB (De Zijlbedrijven) biedt voor korte of langere tijd passend werk binnen of buiten de werkbedrijven van DZB; dzb.leiden.nl

Werkboek 9 - Omgaan met problemen en symptomen

Werkboek 9 gaat over strategieën om om te gaan met veel voorkomende problemen en symptomen. Mensen hebben soms last van stress vanwege depressie, bezorgdheid, slaapproblemen, het horen van stemmen en andere symptomen. Strategieën ontwikkelen voor het omgaan met symptomen kan heel effectief zijn om klachten en het leed dat daarmee gepaard gaat te verminderen. Daarnaast leer je strategieën die kunnen worden gebruikt om te leren omgaan met de reguliere problemen die men in het alledaagse leven tegenkomt.
Problemen zijn een natuurlijk onderdeel van het leven. Ieder mens komt af en toe problemen tegen, ongeacht de manier waarop hij of zij zijn of haar leven leidt. Sommige problemen kunnen gemakkelijk worden opgelost en veroorzaken zeer weinig stress. Andere problemen zijn ingewikkeld en kunnen ernstige stress veroorzaken. Wanneer je stress opbouwt, kan dat ervoor zorgen dat symptomen verergeren en tot een terugval leiden.

Wanneer je een probleem probeert op te lossen of een doel probeert te bereiken, is het belangrijk dit op een actieve en oplossingsgerichte manier te doen. De gestructureerde, stapsgewijze methode die werd geïntroduceerd in werkboek 1 “Herstelstrategieën” wordt in dit werkboek verder uitgewerkt. Essentieel zijn het inventariseren van mogelijke oplossingen en het plannen van haalbare stappen om je doel te bereiken. Door je deze methode eigen te maken kun je in de toekomst beter weerstand bieden aan problemen.

Online bronnen:

• Mentaal Vitaal, site ter bevordering van geestelijke gezondheid www.mentaalvitaal.nl.

• Een voorbeeld: Stap voor stap problemen oplossen, een handleiding, PDF goed te gebruiken om een probleem te analyseren.

Werkboek 8 - Omgaan met stress

Verschillende mensen vinden verschillende dingen stressvol. Sommige mensen genieten van het drukke en snelle leven in een grote stad, terwijl anderen niet tegen de drukte en het lawaai kunnen en dat erg storend vinden. Sommige mensen genieten van een feestje en het ontmoeten van nieuwe mensen, terwijl dat bij anderen juist spanningen kan veroorzaken.

Werkboek 8 is een vervolg op werkboek 3 en gaat over de verschillende manieren waarop je met stress om kunt gaan. Daarom is het in de eerste plaats belangrijk te onderzoeken welke situaties voor jou stressvol zijn en hoe stress bij jou aanvoelt. Er worden suggesties gedaan voor het omgaan met stress.

Wat is stress?
“Stress” is een term die mensen vaak gebruiken om een gevoel van druk, last of spanning te beschrijven. Mensen zeggen vaak dat ze “onder stress staan” of zich “gestresst” voelen, als ze te maken hebben met uitdagende situaties of gebeurtenissen. Iedereen heeft te maken met stressvolle situaties. Soms komt de stress door iets positiefs (zoals een nieuwe baan, nieuwe woning of een nieuwe relatie) en soms komt het door iets negatiefs (zoals verveling, ruzie hebben met iemand of het verlies van een naaste).

Waarom speelt stress zo’n grote rol bij psychiatrische ziekten?
Volgens het kwetsbaarheid-stress-coping model (werkboek 3) speelt stress een belangrijke rol bij een psychiatrische ziekte, omdat het symptomen kan verergeren en kan leiden tot terugval. Als je stress kunt verminderen, dan kun je ook symptomen verminderen. Het doel van dit werkboek is dan ook te leren stress beter te lijf te gaan.

Online bronnen:

• Overzicht veel voorkomende bronnen van stress Stresshulp.nl: Life events.
• Over stress bij psychosen: Verminder STRESS Voorkom PSYCHOSE 
• Tips om stress te verminderen.
• Ontspanningsoefeningen (audio), bijvoorbeeld bij GGZ Drenthe of op www.paniekstoornis.com.

Filmpje over psychose

Filmpje van Parnassia over Niels die een psychose heeft. Meer filmpjes en informatie over psychose, ervaringen van betrokkenen op de site van Parnassia: Experience psychose.

Digitale sociale kaart: jekuntmeer.nl

jekuntmeer.nl is een initiatief van Stichting De Omslag, een onafhankelijke, ideële project- en netwerkorganisatie voor vraagstukken op het gebied van activering en arbeid. De Omslag ondersteunt een groot aantal organisaties in de geestelijke gezondheidszorg, maatschappelijke opvang, verslavingszorg, gehandicaptenzorg, welzijn en onderwijs bij het realiseren van maatschappelijke participatie van mensen met een beperking.

Het is een digitale sociale kaart die mensen die dak- of thuisloos zijn of verslavingsproblemen hebben en mensen met psycho-sociale problemen of een lichamelijke of verstandelijke handicap een helder overzicht biedt van alle activiteiten en projecten die in de regio Zuid-Holland Noord voor hen georganiseerd worden.

Het publieke deel van de site is voor iedereen toegankelijk, maar natuurlijk vooral bedoeld voor mensen met een beperking die actief mee willen doen in de samenleving.

Aanbieders kunnen via een login eenvoudig nieuwe projecten en activiteiten invoeren. Medewerkers van hulpverlenende instanties en van verwijzende organisaties kunnen met een eigen inlogcode op jekuntmeer.nl door een uitgebreid zoeksysteem de vraag van de klant zeer nauwkeurig afstemmen op het aanbod.

Kijk op www.jekuntmeer.nl voor meer informatie.

Werkboek 7 - Terugvalpreventie

Werkboek 7 beschrijft strategieën om de symptomen bij een terugval te beperken of om de ernst van een terugval te minimaliseren. Om terugval te beperken, is het belangrijk om stressvolle situaties te identificeren, die in het verleden hebben bijgedragen aan een terugval. Het is goed om uw eigen persoonlijke voortekenen van een terugval te leren herkennen. Deze informatie kan worden verwerkt in een terugval-preventieplan of een een crisis-signaleringsplan. Het is zinvol een naaste hierbij te betrekken, zoals een familielid of een goede vriend/vriendin. Met behulp van dit werkboek maken de deelnemers hun eigen terugval-preventieplan.

Waarom krijgen mensen een terugval?
De symptomen van een psychiatrische ziekte variëren vaak in intensiteit. Soms zijn de symptomen compleet afwezig, soms kunnen ze mild zijn, maar ze kunnen ook in ernstiger mate terugkeren en belemmerend zijn voor je dagelijks leven. Bijvoorbeeld het horen van stemmen bij schizofrenie kan variëren, soms zijn de stemmen afwezig of op de achtergrond en kun je er goed mee omgaan, maar soms zijn ze hevig en verstoren ze je dagelijks functioneren behoorlijk.

Wanneer psychiatrische symptomen terugkeren, wordt dit gewoonlijk een “terugval” of "relaps" genoemd of een “acute episode" van de ziekte. Vaak kan een terugval thuis met extra hulp worden opgevangen, maar soms is intensiever behandeling nodig zoals een ziekenhuisopname of deeltijdbehandeling.

Wetenschappers hebben nog niet alle oorzaken kunnen identificeren die tot terugval leiden. Onderzoek heeft echter wel uitgewezen dat een terugval eerder optreedt bij:
- stress
- stoppen met medicatie
- alcohol of drugs gebruik

Online bronnen:

• Stichting Zon: www.zonzh.nl, Stichting ZON komt op voor de belangen van mensen met psychische aandoeningen, psychosociale of verslavingsproblemen.
• Bij de telefonische hulpdienst, www.sensoor.nl kun je terecht als je de behoefte hebt met iemand te praten, chatten of mailen kan ook.
• 113 online hulp bij suicidegedachten, bellen of chatten

Werkboek 6 - Alcohol en Drugs

Het gebruik van alcohol is heel gewoon in de moderne maatschappij. Dat geldt in mindere mate voor het gebruik van sommige soorten drugs zoals marihuana, cocaïne, amfetamine (speed) en hallucinogene middelen, zoals LSD en extasy. Deze stoffen kunnen mensen een goed gevoel geven maar vaker zullen ze ook problemen veroorzaken. Door gebruik van drugs en alcohol kan het moeilijker zijn om met een psychiatrische ziekte om te gaan.

Werkboek 6 behandelt de gevolgen van het gebruik van alcohol en drugs op een psychiatrische ziekte en andere aspecten van het leven. Het werkboek reikt strategieën aan om zonder alcohol en drugs te leven en/of de gevolgen van het gebruik van alcohol en drugs te beperken.

Online bronnen:

• De Jellinek is onderdeel van Arkin, instelling voor verslavingszorg en geestelijke gezondheidszorg in Amsterdam.  Zij bieden hulp bij verslavingsproblematiek in die regio. Op hun website www.jellinek.nl is veel informatie te vinden over middelengebruik en de effecten en gevolgen hiervan. Ook bieden ze online zelfhulp.
• Ook op de site van de Brijderstichting, instelling voor verslavingszorg in o.a. Zuid Holland www.brijder.nl is veel informatie te vinden op dit gebied.

Werkboek 5 - Effectief gebruik van medicatie

Werkboek 5 gaat in op de verschillende groepen medicatie die gebruikt worden bij psychiatrische stoornissen, de psychofarmaca. De werking en bijwerkingen van anti-psychotica, anti-depressiva, stemmingsstabilisatoren en kalmeringsmiddelen en slaapmiddelen (benzodiazepinen) worden uitgebreid beschreven en besproken. Bijvoorbeeld: Welke middelen zijn verslavend en welke niet, en hoe werken de middelen in de hersenen. Er wordt ook ingegaan op veelgestelde vragen over deze middelen en hoe je in gesprek kunt komen met je arts of psychiater over je medicatie en het effectief gebruik hiervan. Tijdens een van de groepsbijeenkomsten wordt een psychiater uitgenodigd om een en ander toe te lichten en specifieke vragen van de deelnemers te beantwoorden.

Online bronnen:

• Consumed, een website voor medische informatie geeft een uitgebreid overzicht van psychofarmaca die gebruikt worden in de psychiatrie. 
• Anoiksis, de vereniging voor mensen met schizofrenie en psychosen, geeft informatie op haar website over anti-psychotica.
  
• Op apotheek.nl een artikel over verslaving en medicijnen, welke middelen zijn verslavend en met welke medicijnen kun je niet zomaar stoppen, ook al zijn ze niet lichamelijk verslavend.
  

Werkboek 4 - Sociale steun

Met behulp van werkboek 4 kun je leren hoe je een sociaal netwerk in je leven kunt opbouwen, onderhouden en/of uitbreiden. Sociale contacten zorgen ervoor dat je je geliefd voelt en verbonden met anderen. Dit is belangrijk omdat het helpt om stress en terugval tegen te gaan. Er worden strategieën beschreven om het aantal mensen die je kunnen steunen in je leven te vergroten en om dichter te komen tot de mensen die je al kent.

Ondersteunende relaties zorgen ervoor dat mensen zich goed voelen over zichzelf en dat ze optimistisch zijn over de toekomst. Relaties kunnen als “ondersteunend” worden beschouwd, als ze over het algemeen positief zijn en een minimum aan conflict en ruzie bevatten. Meningsverschillen en ruzies komen voor in veel relaties en dat hoeft geen probleem te zijn. Een meningsverschil in een ondersteunende relatie wordt meestal op een effectieve en vriendelijke manier opgelost. Een sociaal netwerk kan opgebouwd zijn uit relaties met diverse mensen, zoals familieleden, klasgenoten, vrienden, lotgenoten, partners, collega’s en leden van een religieuze of spirituele gemeenschap.

Relaties ontwikkelen en onderhouden is niet eenvoudig. Er zijn vaardigheden voor nodig, en ook daaraan wordt in deze module aandacht besteed.

Online bronnen:

• Leren.nl heeft een zeer gevarieerd aanbod aan online cursussen op allerlei gebied. Je vindt daar ook verschillende cursussen op het gebied van sociale vaardigheden.
• Veel mensen maken tegenwoordig gebruik van digitale vrienden-netwerken. Bijvoorbeeld www.hyves.nl of www.facebook.com. Wees altijd voorzichtig met het verstrekken van je volledige naam en andere gegevens, het is vaak verstandiger om een zogenaamde nickname of schuilnaam te gebruiken.
• Voor mensen met psychische problemen is er vriendstap.nl. Zij willen voor mensen met een psychiatrische achtergrond een veilige omgeving bieden om contacten te maken en en mensen te ontmoeten. De mail- en chatcontacten zijn in principe anoniem. Maar dit anonieme contact groeit in de praktijk regelmatig uit tot een ‘echte’ vriendschap!

Werkboek 3 - Het kwetsbaarheid-stress-coping model

In werkboek 3 wordt een model beschreven om de aard van psychiatrische stoornissen te begrijpen, inclusief factoren die het verloop van deze stoornissen kunnen beïnvloeden. Volgens dit model, het kwetsbaarheid-stress-coping model, hebben bepaalde psychiatrische ziekten een biologische oorzaak. Daarnaast kunnen klachten verergeren door stress en alchohol- of drugsgebruik, maar ook afnemen door medicatie en een gezonde levensstijl. Dit geldt overigens eveneens voor veel lichamelijke ziekten, zoals bijvoorbeeld suikerziekte of hart- en vaatziekten.
Met behulp van het werkboek zul je enerzijds onderzoeken wat stress kan veroorzaken en anderzijds methoden aanleren om stress te verminderen. Het gaat er dan vooral om dat die methoden bij jou persoonlijk passen. De een zal minder stress ervaren door te sporten of creatief bezig te zijn, de ander door dingen te ondernemen met anderen, door naar muziek te luisteren of ontspanningsoefeningen te doen.

Online bronnen:

• Uitgebreide info over stress: www.stresshulp.nl 
• Ontspanningsoefeningen zijn op diverse sites te downloaden, bijvoorbeeld bij GGZ Drenthe of op www.paniekstoornis.com.

Onderzoek vroege psychose AMC

Als behandelaars meer inzicht krijgen in de ervaring en tevredenheid van patiënten, kan dit ten goede komen aan de behandeling. Om die reden wil Zorglijn Vroege Psychose, afdeling psychiatrie AMC, onderzoek doen naar de mening van patiënten over de samenstelling van hun behandeling, de tevredenheid over deze behandeling en de behandeldoelstellingen die in overleg met behandelaars worden gesteld.

Wie kan er deelnemen aan het onderzoek?

Mensen met de diagnose psychose, die 18 jaar of ouder zijn, en bereid zijn om ongeveer 30 minuten te besteden aan het invullen van een anonieme vragenlijst op de website.

Meedoen met het onderzoek? Ga naar www.hulpbijpsychose.nl

Lectorale rede Goossens 28 mei

“There is no medicine like hope, no incentive so great, and no tonic so powerful as expectation of something better tomorrow”
Orison Swett Marden 1850-1924

Lees de rede van Peter Goossens, benoemd tot lector Herstelgerichte Zorg bij Saxion Hogeschool te Deventer hier>> of bij saxion>>

IMR werkboeken 2a, 2b, 2c

In de werkboeken 2a, 2b en 2c worden een aantal psychiatrische ziektebeelden behandeld. Voorlopig nog alleen schizofrenie, psychose, bipolaire stoornis en depressie, in een later stadium wellicht ook andere. In de groep wordt aan de hand van het werkboek gesproken over de symptomen van de ziekte, en het doel is vooral om kennis te vergaren en te delen. Het gaat er vooral over hoe je op een adequate manier aan die informatie komt, bijvoorbeeld door gesprekken met je hulpverleners, maar er zijn ook andere manieren om aan aanvullende informatie te komen, bijvoorbeeld door boeken te lezen of op internet te zoeken.

Online bronnen:
Betrouwbare informatie over psychische klachten en bovenstaande ziektebeelden is te vinden op de volgende websites:

>> Filmpjes over psychose, ervaringen van betrokkenen op de site van Parnassia: Experience psychose.

>> Trimbos Instituut
Het Trimbos-instituut zet zich in voor het verbeteren van de geestelijke gezondheid door het delen van kennis. Deze kennis dient aan de ene kant ter bevordering van de geestelijke gezondheid en de preventie, behandeling, zorg en re-integratie bij psychische klachten en aan de andere kant ter versterking van het mentale vermogen dat mensen in staat stelt een zinvol, productief en bevredigend leven te leiden.

>> NFGV Psychowijzer
Psychowijzer is het startpunt voor heldere en betrouwbare informatie
over psychische problemen.

>> NFVG Depressiecentrum
Het Depressie Centrum zet zich in voor mensen met een depressie
en de omgeving.

>> Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie
De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP), opgericht in 1871, is de wetenschappelijke beroepsvereniging van psychiaters. Ruim 3300 psychiaters en psychiaters in opleiding zijn lid van de vereniging. De NVvP zet zich in voor een goede psychiatrische patiëntenzorg in Nederland en investeert in zaken waardoor psychiaters kwalitatief goed hun werk kunnen doen, zoals opleiding, bij- en nascholing en het verwerven van wetenschappelijke kennis. Op de site zijn goede folders beschikbaar over de meeste psychiatrische stoornissen, en ook de richtlijnen voor behandeling.

Uiteraard is er ook goede informatie beschikbaar via de diverse patientenverenigingen, je vindt links naar die verenigingen in de rechterkolom.

werkboek 1 - formuleer haalbare doelen

Onze IMR deelnemers hebben met hun hulpverlener individueel werkboek 1 - herstelstrategieen doorgewerkt. In werkboek 1 wordt gewerkt aan het stellen van haalbare doelen. Richt je op wat je nog kan, ga op zoek naar mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden.

Een citaat uit werkboek 1:

Wat is “herstel”?
Ieder mens interpreteert herstel op zijn of haar persoonlijke manier. Sommige mensen zien het als een proces, terwijl anderen het als een doel of eindresultaat zien.
Hier zijn wat voorbeelden van hoe verschillende mensen herstel beschrijven vanuit hun eigen perspectief:

“Herstel van een psychische ziekte is niet het zelfde als herstel van de griep. Het is je leven en identiteit herstellen.”
“Herstel betekent voor mij goede relaties hebben en in contact staan met anderen. Het is de mogelijkheid hebben te genieten van mijn leven.”
“Ik blijf niet hangen in het verleden. Ik concentreer me op de toekomst.”
“Zelfstandiger zijn is een belangrijk deel van mijn herstel proces.”
“Geen symptomen meer vertonen is mijn definitie van herstel.”
“Herstel voor mij is een aantal stappen achter elkaar. Soms zijn de stappen klein, zoals voor de lunch zorgen, een ommetje maken, mijn dagelijkse routine volgen. Met allemaal kleine stapjes heb je een grote stap.”
"Een psychische ziekte hebben is een deel van mijn leven, maar niet waar mijn leven om draait.”
"Herstel draait om zelfvertrouwen. Ik heb iets positiefs te brengen in de wereld.”

eerste IMR groepsprogramma start in Leiden, intern persbericht GGZ Leiden

In 2005 is GGZ Leiden van start gegaan met herstelgerichte zorg. Het IMR programma vormt een onderdeel hiervan. GGZ Leiden loopt in Nederland voorop met de introductie van IMR (Illness Management & Recovery), een gestructureerd programma dat is ontwikkeld in de VS.

Wat is IMR?
Met IMR leert de cliënt zelf (weer) de regie te nemen over zijn ziekte. Samen met de cliënt wordt besproken wat nodig is om te leren om het dagelijkse leven weer op te kunnen pakken. IMR bestaat uit een combinatie van individuele en groepsinterventies. In het individuele deel worden de doelstellingen van het IMR-traject vastgelegd. Dit zijn zowel doelstellingen op de korte als langere termijn van heel globaal tot heel specifiek. Deze doelen kunnen over alle levensgebieden gaan. Ze kunnen o.a. te maken hebben met ziekte of symptomen, afhankelijkheid van middelen of met de levensgebieden wonen, werken, dagbesteding, vrije tijd, leren, sociale contacten, financiën en sociaal juridische thema’s. Als de individuele doelstellingen helder zijn (en werkboek 1 is doorgenomen) kan worden gestart met het groepsdeel.

IMR is gebaseerd op een drietal uitgangspunten. Als eerste de bewezen werkzame interventies. Verder de didactische technieken. Mensen leren namelijk op verschillende manieren en met deze verschillen wordt rekening gehouden om noodzakelijke kennis over te brengen. Verder is cognitieve gedragstherapie een onderdeel waarop IMR steunt. IMR is een methodiek die gericht is op samenwerking tussen de hulpverlener met zijn kennis en ervaring en patiënt met zijn waarden en voorkeuren.

Het programma
Het programma bevat na het eerste gesprek, waarin de doelstellingen worden bepaald, 10 modules, vertaald in praktische werkboeken, rond psychiatrische aandoeningen, stress-kwetsbaarheid en behandelstrategieën, het opbouwen van steun door familie en belangrijke anderen, medicatiegebruik, gebruik van alcohol en drugs, terugvalpreventie, effectief omgaan met stress en veelvoorkomende problemen, effectief omgaan met symptomen en het effectief gebruik maken van de geestelijke gezondheidszorg.

Doelgroep
IMR is een aanbod voor mensen met een psychotische stoornis, een bipolaire stoornis of een depressie. In overleg staat het aanbod ook open voor cliënten met andere psychiatrische stoornissen.

Evaluatie pilot.
In 2006/2007 heeft er al een pilot gedraaid met een individueel aanbod waarbij ook het groepsonderdeel individueel is doorgenomen met de cliënt. Hier zijn goede ervaringen opgedaan, mede ook door een intensieve samenwerking met GGZ Rotterdam Bavo-Europoort. Deze ervaringen hebben we gebruikt in het verder uitwerken van het IMR-implementatieplan 2009. De twee ambulante teams en het ACT-team zijn door docenten van Bavo-Europoort getraind voor IMR en kunnen aan de slag met hun eigen cliënten. We kunnen met trots zeggen dat we in januari 2010 officieel van start zijn gegaan met het individuele deel. Nadat het individuele deel is afgerond, wordt bekeken of de cliënt verder kan in de groepstrainingen. Wanneer dat niet gaat, is een individueel vervolgtraject mogelijk.

De ervaringen zijn erg positief, zowel van cliënten als hulpverleners. De omgang tussen hulpverlener en cliënt is bij IMR meer op basis van gelijkwaardigheid. De cliënt leert zelf op een gestructureerde manier haalbare doelen te stellen.

Verdere implementatie
De eerste groep is op 4 mei van start gegaan, komt wekelijks 1,5 uur bijeen met 9 deelnemers, die allen het eerste werkboek hebben doorlopen. De tweede groep zal in september starten. De duur van het groepsprogramma is 6-9 maanden.